و از سویی دیگر احادیثی با عنوان حوض کوثر[3] داریم که این احادیث در نزد أهل سنت صحیح و متواتر^{[4] است و همگی صراحت در عدم عدالت جمیع صحابه دارند.[5] و جالب است بدانیم که آنچه با عبارت "اصحابی" و "انهم منی" آمده است مربوط به همین احادیث حوض است[6}].

نمونه ای از احادیث مورد نظر چنین است: سهل بن سعد از پیامبر (ص) نقل می کند که فرمود: «من پیش از شما بر حوض وارد می شوم ...پس از آن ، گروهی از کسانی که من آنان را می شناسم، و آنان مرا می شناسند، بر من وارد می شوند، سپس میان من و آنان فاصله می افتد. (و از ورود آنان به حوض جلوگیری می شود) من می گویم: آنان از منند. خطاب می شود: تو نمی دانی آنان پس از تو چه بدعت هایی پدید آوردند. بدنبال آن من می گویم: دورباد، دورباد کسی که اوضاع را پس از من دگرگون کرد.»[7] بر این اساس؛ نمی توان عموم روایت "اصحابی کالنجوم" را پذیرفت و آن را شامل همۀ اصحاب پیامبر (ص) دانست بلکه باید مراد از این روایت را بر فرض قبول سند آن[8] همانی دانست که حاكم أبو عبد اللّه نيشابوري در «المستدرك»[9]، آورده و آن را صحیح شمرده است. او می گوید: (حدّثنا) أبو القاسم ...، عن جابر (رض) قال: قال رسول اللّه (ص): و إنّه لعلم للسّاعة فقال: "النّجوم أمان لأهل السّماء فإذا ذهبت أتاها ما يوعدون و أنا أمان لأصحابي ما كنت فإذا ذهبت أتاهم ما يوعدون و أهل بيتي أمان لأمّتي فإذا ذهب أهل بيتي أتاهم ما يوعدون[10]" «ستارگان، امان اهل آسمان هستند... و اهل بيت من، امان اهل زمين اند...».[11]

البته روایات دیگری در بارۀ اصحاب وارد شده است که مرور اجمالی به برخی از آنها خالی از لطف نیست:

1. احادیثی که بر سبّ کنندگان اصحاب لعنت می فرستد

محمد بن عبد الرسول در نوافض گفته است: روى المحاملى و الطبرانى و الحاكم عن عويم بن ساعدة مرفوعا: من سبّ اصحابى فعليه لعنة اللَّه و الملائكة و الناس اجمعين لا يقبل اللَّه منه يوم القيمة صرفا و لا عدلا.

روى الطبرانى عن علي (رض) قال: قال رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و سلم: من سب الانبياء قتل و من سبّ اصحابى جلد.[12]

قال الطبراني: عن ابن عباس (رض) من سب أصحابي فعليه لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِين.

بدیهی است که شیعه هیچگاه سبّ صحابه را جایز نمی شمرده است[13].

2. همۀ اصحاب من خوبند

عن جابر مرفوعاً: إنّ اللَّه اختار أصحابي على جميع العالمين سوى النبيّين و المرسلين، و اختار من أصحابي أربعة: أبا بكر، و عمر، و عثمان، و عليّا، فجعلهم خير أصحابي، و أصحابي كلّهم خير[14]. اين حديث از ساختههاى عبد اللّه بن صالح، كاتب «الليث» است كه ذهبى در ميزانش جلد 2 صفحه 47 گفته است: با اين خبر قيامت بر عبد الله بن صالح بر پا گرديد. و از آبى زرعه حكايت شده كه او گفته است: اين حديث باطل است و خالد مصرى آن را ساخته و در كتاب عبد اللّه بن صالح، آن را جاى داده است. و نسائى گفته است: اين حديث ساختگى است[15].

3. فرقه ناجیه کسانی اند که از صحابه پیروی نمایند

گروهی با استناد به روایتی که ترمذی و حاکم از عبدالله بن عمر نقل کرده اند، فرقه ناجیۀ را کسانی دانسته اند که از صحابه پیروی نمایند[16]، اما باید گفت که بر فرض قبول سند این روایت دلالتی بر مدعای کاربر محترم ندارد؛ زیرا مراد از "اصحاب من" در جملۀ " مَا أَنَا عَلَيْهِ وَأَصْحَابِي" یا جمیع اصحابند که در این صورت دلیل بر حجیت اجماع است و بر این اساس باید قائلین به خلافت أبي بكر از أهل نجات نباشند؛ زیرا جمیع صحابه بر خلافت او اجماع نکرده اند، یا بعض نامعین از اصحابند و این نیز نمی تواند مراد باشد؛ زیرا اتّفاق هر بعضی حجت نیست و لازم می آید آنانی که از قاتلین عثمان نیز پیروی می کنند، بر حق باشند؛ زیرا تاریخ گزارش داده است که تعدادی از صحابۀ پیامبر در قتل عثمان نقش داشتند پس باید مراد از آن، بعض معینی باشند که به علم و کمال متصف اند و اینان طبق ادلۀ معتبر همان علی(ع) و اولاد معصومش هستند[17]، علاوه اینکه این حدیث نمی گوید آنچه اصحابِ تنها برآنند، حق است، بلکه آنچه رسول خدا (ص) و اصحابش برآنند برحق است و در این جای هیچگونه شکی نیست. از این رو بعد از رسول خدا (ص) که اصحابش اختلاف کردند به استناد این حدیث پیروی از آنان صحیح نیست و به استناد احادیث دیگر مثل حدیث ثقلین باید به عترت پیامبر (ص) تمسک جست.[18]

[1] الابانة الکبری لابن بطة، ج 2، ص 220، نرم افزار المکتبة الشاملة.

[2] برای آگاهی از اشکال سندی و دلالتی این روایت مطالعۀ کتاب: عبقات الانوار فى امامة الائمة الاطهار، ج15، صص 249 - 262، نوشتۀ علامه مير حامد حسين یا تلخیص و ترجمۀ آن با عنوان: نفحات الازهار فى خلاصه عبقات الانوار، ج12، صص 63- 71، و همچنین ج23، ص: 1098- 1010، نوشتۀ سيد على حسينى ميلانى، کافی به نظر می رسد. این کتاب از طریق نرم افزار نور الولایة، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی قابل دسترسی است.

[3]اعتقاد به حوض کوثر از مسلمات اعتقادی پیروان مذاهب مختلف، و جزء عقاید مشترک امت اسلامی به شمار می آید. روایات متواتر بر جای مانده از نبی اکرم (ص) که در کتب دست اول فریقین به ثبت رسیده، بیانگر آن است که صحابه ی پیامبر (ص) در روز قیامت به حوض کوثر هجوم می برند تا بر پیامبر وارد شده و خود را از آب کوثر سیرآب سازند، اما تنها شمار اندکی از آنان پذیرفته شده و بخش اعظم آنان، از حوض کوثر رانده شده و فرشتگان عذاب، آنان را به طرف جهنم می برند. آنان با مشاهده ی این وضعیت، پیامبر (ص) را به یاری می طلبند، و پیامبر رحمت با هدف حمایت از آنان، علت این امر را جویا می شود؛ از جانب خداوند به آن حضرت خطاب می شود: آنان پس از درگذشت تو، بدعت گذارده، و این اقدام آنان، به ارتدادشان منتهی گشته است. این پیام الاهی موجب می شود تا پیامبر (ص) نیز آنان را نفرین نموده و از خود دور سازد.

[4] شرح صحیح مسلم، نووی، ج 15-16، ص 5 و 59؛ عمدة القاری، 23/135؛ شرح صحیح بخاری، کرمانی، 23/63؛ التمهید، ابن عبدالبر، 2/291.

[5] نک: قزوينى ، سيد امير محمد، الآلوسى و التشيع، ص: 71 ، تعداد جلد: 1، ناشر: مركز الغدير للدراسات الاسلاميه، مكان چاپ: قم، سال چاپ: 1420 ه ق، نوبت چاپ: اول.

[6]البته این احادیث اختصاصی به حدیث حوض، و حديث ارتداد، ندارد و عناوین و احادیث زیر را نیز در بر می گیرد: «لا ترجعوا بعدى كفّارا»، «الشّرك أخفى فيكم من دبيب النّمل»، «لا أدرى ما تحدثون بعدى»، «اتّباع سنن يهود و نصارى، و حديث تنافس»، «إنّ من أصحابى من لا يرانى بعدي و لا أراه»، «إنّ فى أصحابي منافقين»، و حديث «قد كثرت علىّ الكذّابة». نک: عبقات الانوار فى امامة الائمة الاطهار، ج22، ص: 652

[7] «انی فرطکم علی الحوض،... لیردن علی أقوام أعرفهم و یعرفوننی، ثم یحال بینی و بینهم. فأقول: انهم منی، فیقال: انک لاتدری ما أحدثوا بعدک، فأقول: سحقاً سحقاً لمن غیّر بعدی» صحیح بخاری، ج 20، ص 248 و ج 21 ، ص 439؛ صحیح مسلم ، ج 11، ص 410؛ مصابیح السنة، بغوی، 3/537.

[8] علمای ذیل ، در کتب خود به ضعیف السند بودن یا متروک بودن یا موضوع بودن این حدیث اشاره می کنند:

ابن تیمیه در کتاب منهاج السنه ج 7 ص 142 ؛ الألباني در کتاب السلسلة الضعيفة ، ص58 و شرح الطحاوية، ص 468 و : صفة الصلاة، ص 59 و مشكاة المصابيح، ص 5964 ؛ الألبانی وشذوذه وأخطاؤه - ارشد السلفی - ص 63؛ شرح نهج البلاغة - ابن أبی الحدید - ج 20 - ص 28؛ تخریج الأحادیث والآثار - الزیلعی - ج 2 - ص 229 – 232؛ أضواء على السنة المحمدیة - محمود أبو ریة - ص 344؛ أضواء البیان - الشنقیطی - ج 7 - ص 330 – 331؛ الاحکام - ابن حزم - ج 5 - ص 642 - 643 و ص 650؛ همان، ج 6 - ص 803؛ میزان الاعتدال - الذهبی - ج 1 - ص 412 – 413و ص 606 – 607؛ میزان الاعتدال - الذهبی - ج 2 - ص 102؛ لسان المیزان - ابن حجر - ج 2 - ص 117 - 118 و ص 137 – 138؛ جامع بیان العلم وفضله - ابن عبد البر - ج 2 - ص 89 – 91؛ فیض القدیر شرح الجامع الصغیر - المناوی - ج 4 - ص 101؛ الجامع الصغیر - جلال الدین السیوطی - ج 2 - ص 36 ( حدیث را ضعیف دانسته است ؛ فلک النجاة فی الإمامة والصلاة - علی محمد فتح الدین الحنفی - ص 82.

[9]ج 2 ص 448؛ ج 3 ص 457 ط حيدرآباد؛ العلامة المولى على المتقى الهندي في «منتخب كنز العمال» (المطبوع بهامش المسند، ج 5 ص 92 ط الميمنية) روى الحديث عن جابر بعين ما تقدّم عن «المستدرك».

[10] لذا این حدیث که: و أصحابي امنة لامتى فإذا ذهب أصحابي أتى أمتي ما يوعدون، نمی تواند صحیح باشد.

[11] برای آگاهی از منابعی که از اهل سنت این روایت را نقل کرده اند، نک: احقاق الحق و ازهاق الباطل، ج9، ص: 302؛ عبقات الانوار فى امامة الائمة الاطهار، ج23، ص: 1130.

[12]عبقات الانوار فى امامة الائمة الاطهار، ج13بخشاول، ص: 231.

[13] أقول الظاهر أن المراد سب جميع الأصحاب بحيث يدخل فيه المقبول منهم و المردود على أن يكون الإضافة في أصحابي للاستغراق و لا كلام في أن ساب الجميع ملعون بل الظاهر أن المراد كون السب لأجل الصحابية لا لأجل استحقاق ذلك الصحابي لذلك و هذا يرجع إلى عداوة النبي ص و لا ريب في أن عداوة النبي ص يوجب اللعن و أيضا المراد من السب الشتم و القذف دون اللعن الذي ربما يرتكبه الشيعة بالنسبة إلى بعض المردودين من الصحابة و لا خفاء في أن الشتم لا يحل بالنسبة إلى كافر ذمي فضلا عن مسلم أو من ظاهره الإسلام و أما اللعن فهو دعاء من المظلوم أو من وليه على الظالم و ليس بممنوع شرعا بل قد يستحب كما صرح به الفاضل النيشابوري في تفسيره و يدل عليه اللعن الجاري في الشرع بين المتلاعنين المسلمين بل الصحابيين بنص الكتاب. الصوارم المهرقة فى نقد الصواعق المحرقة، ص: 19، با استفاده از نرم افزار نورالولایة.

[14]از جابر بطور مرفوع آمده است: خداوند يارانم را بر همه عالميان جز از انبياء و مرسلين برترى داد و از ميان يارانم چهار نفر را برگزيد: ابو بكر، عمر، عثمان و على، آنها را بهترين يارانم قرار داد گر چه همه يارانم خوبند. تفسیر قرطبی، ج 13، ص 305؛ همان، ج 16، ص 297؛ الشریعة للآجری ج 5 باب فضایل معاویة بن ابی سفیان، ص 192؛ فضائل الخلفاء الراشدين لأبي نعيم الأصبهاني، ج 1، ص 356. با استفاده از نرم افزار المکتبة الشاملة.

[15]الغدير فى الكتاب و السنه و الادب، ج5، ص: 482؛ مظفر نجفى، محمد حسن، دلائل الصدق لنهج الحق، ج1، ص: 168، با استفاده از نرم افزار نور الولایة، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.

[16]عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) لَيَأْتِيَنَّ عَلَى أُمَّتِي مَا أَتَى عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ حَذْوَ النَّعْلِ بِالنَّعْلِ حَتَّى إِنْ كَانَ مِنْهُمْ مَنْ أَتَى أُمَّهُ عَلَانِيَةً لَكَانَ فِي أُمَّتِي مَنْ يَصْنَعُ ذَلِكَ وَإِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ تَفَرَّقَتْ عَلَى ثِنْتَيْنِ وَسَبْعِينَ مِلَّةً وَتَفْتَرِقُ أُمَّتِي عَلَى ثَلَاثٍ وَسَبْعِينَ مِلَّةً كُلُّهُمْ فِي النَّارِ إِلَّا مِلَّةً وَاحِدَةً قَالُوا وَمَنْ هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا أَنَا عَلَيْهِ وَأَصْحَابِي. نک: سنن ترمذی، ج 9، ص 235؛ حاکم در المستدرک، ج 1، ص 430؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج 7، ص 164.

[17]نک: احقاق الحق و ازهاق الباطل، ج1، ص: 41- 38.

[18]نک: آل محسن، علی، مسائل خلافیة، ص: 247- 279، الطبعة الرابعة، 1424 ه ق.
تعداد مشاهده :748 | ارسال به دوست

اولين نظر را شما بدهيد

اظهار نظر کنید
لطفا موضوع نظر را مرتبط با موضوع متن انتخاب کنید. درگیریهای لفظی شخصی حذف خواهد شد. لطفا از قسمت نظرات جهت تبلیغ سایت یا بلاگ خود استفاده نکنید . اینگونه نظرها حذف خواهد شد. فقط کافیست که مرورگر خود را Refresh کنید تا کد امنیتی جدید ظاهر شود قبل از اینکه بر روی کلید 'ارسال' کلیک کنید به خاطر داشته باشید که این کار فقط وقتی نیاز میشود که شما کد امنیتی را اشتباه وارد کرده باشید.
نام :*
متن نظر :*
	اگر نظر جدیدی وارد شد به پست الکترونیکی من فرستاده شود.

Host By : IraniNic.com -IraniNic.com